मोदीको भ्रमणले सकेसम्म नेपालीको मन जित्ने प्रयास गरेका छन्

मोदीको भ्रमणले सकेसम्म नेपालीको मन जित्ने प्रयास गरेका छन्
महेन्द्रबहादुर पाण्डे, पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दुईदिने नेपाल भ्रमण पूरा गरेर स्वदेश फर्किएका छन् । तर, उनी स्वदेश फर्किए पनि उनको चर्चा भने सेलाएको छैन । निकै कूटनीतिक भाषण गर्ने तर कडा स्वभावका मोदीको नेपाल भ्रमणलाई विभिन्न दृष्टिकोणबाट कसरी हेर्न सकिन्छ ? पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री समेत रहेका एमाले नेता महेन्द्रबहादुर पाण्डेसँग मोदीको नेपाल भ्रमण लगायत विषयमा मोहन बास्तोलाले गरेको कुराकानी–

तपाईंले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमणलाई कसरी लिनुभएको छ ?

मोदी भारतको प्रधानमन्त्री भएपछिको यो तेस्रो भ्रमण हो । उहाँ प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएपछि नेपालको पहिलो भ्रमणमा आउँदा म परराष्ट्रमन्त्री थिएँ । त्यतिबेला हामीले उहाँको भव्य स्वागत पनि गरेका थियौं । उहाँले त्यतिबेला नेपालीको मन जितेर जानुभयो । उहाँले त्यसैबेला पशुपतिनाथको पनि दर्शन गर्नुभएको थियो । यी सबै कुराले उहाँको नेपाल भ्रमण निकै राम्रो भएको थियो । उहाँ दोस्रो पटक सार्क सम्मेलनको अवसर पारेर नेपाल आउनुभयो । त्यतिबेला उहाँले जनकपुर जाने र जानकी मन्दिरमा पूजा गर्ने इच्छा व्यक्त गर्नुभएको थियो । त्यति मात्र होइन उहाँले त्यसैबेला मुक्तिनाथको पनि दर्शन गर्ने र लुम्बिनी हुँदै फर्किने इच्छा गर्नुभएको थियो । हामीले त्यतिबेला प्रधानमन्त्री मोदीलाई पूजाआजा गर्नका लागि व्यवस्था गर्ने पनि भन्यौं । तर, जनकपुरमा अहिले जस्तै उहाँले १२ बिघामा भाषण गर्ने, केही साइकल बाँड्ने तयारी पनि गरेको सुनेपछि हामीले त्यो अलि सम्भव नहुने भनेपछि सबै भ्रमण क्यान्सिल गरेर स्वदेश फर्किनुभयो ।

उहाँ अहिले फेरि तेस्रो पटक आउनुभएको छ । उहाँले १२ बिघामा भाषण पनि गर्नुभएको छ र मुक्तिनाथ पनि जानु भएको छ । यसलाई चाहिं कसरी लिने ?

अहिले उहाँको एक हिसाबले भन्ने हो भने धार्मिक र सांस्कृतिक भ्रमण पनि हो भनेर चर्चा गरिएको छ । उहाँले यो पटक जनकपुर आएर जानकी मन्दिरमा दर्शन मात्र गर्नुभएन । उहाँलाई १२ बिघामा भव्य नागरिक अभिनन्दन पनि गरिएको छ । उहाँले काठमाडौंमा पनि पशुपतिको दर्शन मात्र गर्नुभएन । उहाँले राजनीतिक भेटघाट पनि गर्नुभयो । उहाँ मुक्तिनाथ पनि जानुभयो । तर, उहाँ यो पटक पनि लुम्बिनी जानुभएन । एक जना हिन्दुवादी छिमेकी मुलुकका प्रधानमन्त्री यहाँ आएर दर्शन मात्र गर्नुभयो र जानुभयो भन्ने अर्थबाट मात्र बुझ्यो भने त्यो कमजोरी हुन्छ । अघि पनि मैले भनें, उहाँ नेपाल आएर धार्मिक दर्शन मात्र गरेर फर्किनुभएन । उहाँले राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री सबैसँग राजनीतिक भेटघाट पनि गर्नुभयो । त्योसँगै अरुण तेस्रोको उद्घाटन गर्ने लगायतका हमत्वपूर्ण काम पनि भेटघाटका क्रममा भए । यी सबै सकारात्मक छन् ।

कतिपयले त नाकाबन्दीले धमिलो बनाएको छवि सुधार गर्न मोदी नेपाल आएका हुन् भनेर पनि चर्चा गरेका छन् नि ?

हो, विगतमा गरेको नाकाबन्दीले उनको छवि धमिलो भएको थियो । भारतको त्यो व्यवहारका कारण नेपाली जनता भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पनि असन्तुष्ट थिए । यस पटकको भ्रमणमा मोदीले सकेसम्म नेपालीको मन जित्ने प्रयास गरेका छन् । उनले त्यति मात्र होइन नेपाल–भारतको सम्बन्धको कोर्स नै बदलिएको सन्देश दिने प्रयास पनि गरेका छन् । यो उनको सफलता पनि हो । उनको यो भ्रमणले दुई छिमेकीको सम्बन्धमा सुधार हुने अपेक्षा पनि गरिएको छ । मोदीको यो भ्रमणले हाम्रा सम्बन्धहरु आगामी दिनमा सकारात्मक ढंगले अघि बढ्लान कि भन्ने भन्ने अपेक्षा पनि गर्न सकिन्छ ।

तर, मोदीको तेस्रो भ्रमणलाई नेपाली जनताले खासै रुचाएन भन्ने पनि आरोप छ नि ?

हामीले यसलाई दुई ओटा दृष्टिकोणबाट हेर्नुपर्छ । पहिलो संसारको परिस्थिति जस्ताको त्यस्तै कहिल्यै पनि रहँदैन । त्यो परिवर्तनशील हुन्छ र परिवर्तन भइरहेको हुन्छ । नेपाल–भारतबीचको सम्बन्धलाई पनि यसरी नै हेर्नुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता छ । अहिले नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमणलाई पनि त्यसरी नै हेर्नुपर्छ । हो, नेपालीले नाकाबन्दीका बेला निकै ठूलो पीडा खेप्नुपरेको थियो । त्यो सत्य हो । तर, नाकाबन्दीपछि भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफँैले नाकाबन्दी गलत थियो भनेर नभने पनि त्यहाँका बुद्धिजीवी, राजनीतिज्ञ, समाजमा प्रतिष्ठा कमाएकाहरु सबैले भारतको नीति गलत थियो भनेर भनेकै हुन् । नेपालले पनि दृढ मनोबलका साथ आफ्नो राष्ट्रियताका लागि जे सहन पनि तयार छौं तर झुक्दैनौं भनेर नाकाबन्दीको सामना गरकै हुन् ।

अहिले मोदीले नेपाल भ्रमणबाट नेपाली जनतामा भारतप्रति जागृत भएको नकारात्मक भावनालाई चिर्ने प्रयास गरेका छन् । त्यसकारण पनि उनको भ्रमण तुलनात्मक रुपमा सकारात्मक मान्न सकिन्छ । मोदीले पछिल्लो समय छिमेकीसँग सम्बन्ध सुधार गर्ने प्रयास गरेका छन् । यद्यपि, उनको त्यो प्रयास पूर्णरुपमा सफल हुन नसकिरहेका बेला मोदीले नेपाल भ्रमण गरेर सम्बन्ध सुधारको हात फैलाएका छन् । नेपालले त्यसको स्वागत गर्नुपर्छ ।

अहिले मोदीले एक वर्षपछि हुने भारतीय चुनावसँग जोडेर पनि नेपालसँग सम्बन्ध सुधार गर्न चाहेको भन्ने पनि चर्चा छ नि ?

भारतमा एक वर्षपछि फेरि राष्ट्रिय चुनाव हुँदैछ । यो सन्दर्भमा मोदीको छिमेक नीति त्यति बलियो बन्न नसकेको भन्दै आरोप लाग्दै आएका बेला उनले छिमेकसँग सम्बन्ध असल छ भन्ने प्रमाणित गर्न पनि नेपालको भ्रमण गरेको हुन सक्छन् भन्ने पनि छ । त्यसैले अहिलेको भ्रमण पहिलाका दुई भ्रमणभन्दा निकै सकारात्मक र फलदायी छन् भन्ने मेरो बुझाइ छ । उनी नेपालसँग सम्बन्ध राम्रो छ भन्ने सन्देश अरु छिमेकीहरुलाई दिन चाहन्छन् । त्यसकारण उनको दृष्टिबाट पनि यो भ्रमण सकारात्मक हो भन्न सकिन्छ । यद्यपि मोदी फर्किएका छन् । उनी फर्किए पनि उनले नेपालको भूमिमा आएर गरेका बाचा पूरा हुने वातावरण निर्माण होस् हामी यही चाहन्छौँ ।

अहिले मोदी सिधै भारतबाट काठमाडौं नआई जनकपुर हुँदै आए ।  त्यसले पनि मोदीको मोह प्रदेश नम्बर–२ मा अहिले पनि त्यत्तिकै छ भन्ने पनि आरोप छ नि ?

त्यो बाघ कराउने र किलो रित्तो भन्ने कुरा जस्तै हो । अझ भन्ने हो भने ‘अगुल्टाले हानेको कुकुर बिजुली चम्किँदा पनि तर्सिन्छ’ भन्ने कथा जस्तै हो । हिजो नाकाबन्दी हुँदा तराईकै साथीहरुलाई हौसला दिएर उनले नेपाललाई अझै गलाउन सकिन्छ कि भनेर प्रयास पनि गरे । तर, त्यो सम्भव भएन । अहिले नेपालमा संविधान जारी भएको छ । त्यही संविधानअनुसार स्थानीय, प्रदेश र केन्द्रको निर्वाचन सकिएको छ । स्थीर सरकार बनेको छ । यो बेलामा मोदी आउँदा जनकपुरको बदलामा पोखरामा प्लेन ल्याण्ड गरेर मुक्तिनाथ गएर फेरि फर्केपछि पशुपतिनाथको दर्शन गरी जनकपुर हुँदै फर्किएका भए अझ राम्रो हुने थियो । यद्यपि, अहिलेको भ्रमण पनि त्यति आत्तिहाल्नुपर्ने खालको छैन । उनी नेपाल आउँदा सन्तुलित नै भाषण गरेर गए । बरु प्रदेश नम्बर–२ का सञ्चालकहरुले चाहिं मोदी आएका बेला बिन्तीपत्र हाले जस्तो गरेर मर्यादाको खिल्ली उडाउने काम गरे । यो बेठिक छ । मोदीको बारेमा हामीले त्यति धेरै चर्चा गर्नेभन्दा पनि आगामी दिनमा उनले कस्तो व्यवहार प्रस्तुत गर्छन्, त्यसमा धेरै कुरा भर पर्छ । अहिले मोदीको भ्रमण दुई देशबीचको सन्तुलन पनि हो ।

 

No comment yet. Be the first one to comment.

जनमत


नेपाललाई मदिरा निषेध मुलुक बनाउन ठीक होला ?

विचार