काठमाडौँ, २२ असोजः नेपाली सेनाले बेलायतमा सम्पन्न अन्तरराष्ट्रिय सैनिक अभ्यास ‘एक्सरसाइज क्यामब्रियान पट्रोल २०२६’ मा स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको छ । बेलायतको वेल्सस्थित ब्रेकनमा यही असोज २१ देखि २२ सम्म सञ्चालन भएको सो प्रतियोगितामा नेपाली सेनाको टोलीले स्वर्ण पदक हासिल गरेको छ ।



संयुक्त अधिराज्य बेलायतको औपचारिक भ्रमणमा रहेका प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देलको उपस्थितिमा उक्त अभ्यासको पदक वितरण भएको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले जनाएको छ । उक्त प्रतियोगितामा संयुक्त अधिराज्य बेलायतसहित ३५ राष्ट्रका १३० टोलीले सहभागिता जनाएका थिए । सन् १९६० देखि प्रत्येक बर्ष आयोजना हुँदै आएको यो अभ्यासमा नेपाली सेना सन् २०१४ देखि नै सहभागी भइरहेको छ ।



यस प्रतियोगितामा सहभागी टोलीले करिब ७० पाउन्ड तौल बराबरको उपकरणसहित ४० माइल दूरी दुई दिनभित्र पार गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यस क्रममा हतियार सञ्चालन, सूचना सङ्कलन, घाइते र बिरामीको व्यवस्थापनलगायत विविध सैनिक कलाहरूको परीक्षण पनि गरिन्छ । यसअघि पनि नेपाली सेनाले सो प्रतियोगितामा सन् २०१७, २०१९, २०२४ र २०२५ मा स्वर्ण पदक हात पारिसकेको छ ।

नेपाली सेनालाई बेलायतमा भएको ‘क्यामब्रेन पट्रोल २०२६’ मा स्वर्ण पदक

काठमाडौँ, २१ असोज । बेलायतको औपचारिक भ्रमणमा रहेका प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देलले आज बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफ सर रोली वाकरसँग भेटवार्ता गरेका छन् । सर वाकरको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा साताव्यापी औपचारिक भ्रमणका लागि प्रधान सेनापति सिग्देल गत सोमबार बेलायत प्रस्थान गरेका थिए ।



 नेपाली सेनाको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले दिएको जानकारी अनुसार प्रधान सेनापति सिग्देल र बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफबीच आज भएको भेटमा आपसी हित र नेपाल बेलायत सैनिक सम्बन्धका बारेमा कुराकानी भएको जनाइएको छ । साथै यस भ्रमणका क्रममा उनले हिजो पनि विभिन्न उच्च सैनिक अधिकारीहरुसँग भेटवार्ता गरेका थिए । त्यस्तै उनले गोरखा सैनिक स्मारकमा पुष्प गुच्छा अर्पण गरी श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेको पनि निर्देशनालयले जनाएको छ ।

प्रधान सेनापति सिग्देलद्वारा बेलायतमा भेटवार्ता

काठमाडौँ, २१ असोजः सार्वजनिक जीवन यात्राको २५औँ वर्षगाँठ मनाइरहेका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले बधाई ज्ञापन गरेका छन् । गुजरातको मुख्यमन्त्रीदेखि सुरु भएको आफ्नो सार्वजनिक जीवनको २५औँ वर्षको वर्षगाँठ प्रधानमन्त्री मोदीले मनाइरहेका छन् । प्रधानमन्त्री मोदी सन् २००१ को अक्टोबरमा पहिलोपटक गुजरातको मुख्यमन्त्री बनेका थिए । 



प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत बधाई दिँदै लेखेका छन्, “भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई २५ वर्षको समर्पित सार्वजनिक सेवाका लागि हार्दिक बधाई तथा शुभकामना छ । नेपाल आगामी दिनमा पनि यहाँ र यहाँको सरकारलाई निरन्तर सफलता र समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गर्दछ ।”



त्यसैगरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले पनि एक्समार्फत नै प्रधानमन्त्री मोदीलाई शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । उनले लेखेका छन्, “प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीजीलाई २५ वर्षको समर्पित सार्वजनिक सेवाको उल्लेखनीय यात्राका लागि हार्दिक बधाई तथा शुभकामना । यहाँको दूरदर्शी नेतृत्वमा भारतले गरेको रूपान्तरण र तीव्र प्रगति वास्तवमै प्रेरणादायी रहेको छ ।” सभापति लामिछानेले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र आफ्नो व्यक्तिगत तर्फबाट दुवै राष्ट्रको साझेदारीलाई अझ सुदृढ र समृद्ध बनाउनका लागि सहकार्य गर्न उत्सुक रहेको पनि सो शुभकामना सन्देशमा बताएका छन् ।

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई प्रधानमन्त्री शाह र सभापति लामिछानेको बधाई

काठमाडौँ, २० असोज । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरू भौगोलिक रूपमा टाढा भए पनि जलवायु परिवर्तनको बढ्दो प्रभावका कारण एउटै पारिस्थितिक सङ्कटको अग्रपंक्तिमा रहेको बताएका छन् । फिजीमा आज आयोजित ‘प्रि–कोप लिडर्स इभेन्ट’ अन्तर्गतको उच्चस्तरीय ‘लिडर्स प्लेनरी’ लाई सम्बोधन गर्दै उनले हिमाल र महासागरबीच गहिरो अन्तरसम्बन्ध रहेको उल्लेख गरे । उनले उच्च हिमाली क्षेत्रमा अवस्थित नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका साना टापु राष्ट्रहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण समान प्रकृतिका चुनौती सामना गरिरहेको बताए ।



 पछिल्लो समय नेपालमा भएका विनाशकारी हिमताल, हिमनदी तथा चट्टान भत्किने घटनाबाट सिर्जित ‘हिमालयन सुनामी’ ले ठूलो मानवीय क्षति पुर्‍याएको उल्लेख गर्दै मन्त्री खनालले जलवायु परिवर्तनका प्रभाव हिमालमा मात्र सीमित नरहेको बताए । उनले हिमालयका हिमनदी पग्लिँदा समुद्री सतह वृद्धि हुनुका साथै प्रशान्त क्षेत्रमा थप शक्तिशाली चक्रवातलगायत जलवायुजन्य जोखिम बढ्ने उल्लेख गरे । ‘हिमाल र महासागर एउटै ग्रहका विभाजन गर्न नसकिने भागको निरन्तरता हुन्, जुन साझा जलचक्र र मानवताको साझा भविष्यबाट जोडिएका छन्”, उनले भने ।



 परराष्ट्रमन्त्री खनालले जलवायु परिवर्तनबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित मुलुकहरूले भोगिरहेको जलवायु अन्यायप्रति पनि ध्यानाकर्षण गराए । विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा नगण्य योगदान रहेका कमजोर तथा विकासशील मुलुकहरूले मानवीय जीवन, महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार र विकासका उपलब्धि गुमाएर जलवायु सङ्कटको असमान मूल्य चुकाइरहेको उनको भनाइ थियो ।



“जलवायु जोखिममा रहेका मुलुकको अवस्थालाई विश्वव्यापी न्यायपूर्ण जिम्मेवारीमार्फत तत्काल सम्बोधन गरिनुपर्छ”, उनले भने । आगामी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तन संरचना महासन्धिको ३१औँ सम्मेलन (कोप–३१) का लागि नेपालको प्राथमिकता प्रस्तुत गर्दै उनले तापक्रम वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसको सीमाभित्र कायम राख्ने लक्ष्यप्रति दृढ प्रतिबद्धता, ऋणको बोझ नथपिने गरी पूर्वानुमानयोग्य तथा अनुदानमा आधारित अनुकूलन वित्त, हानी तथा क्षति कोषको शीघ्र कार्यान्वयन तथा हिमाल र महासागरमा आधारित राष्ट्रहरूबीच औपचारिक ‘सगरमाथादेखि समुद्रसम्म’ साझेदारी स्थापना गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।



 उनले जलवायु परिवर्तनका कारण समान जोखिममा रहेका हिमाली तथा टापु राष्ट्रहरूबीच सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्ने धारणा राखे । मन्त्री खनालले फिजीको ‘सोलेसोलेवाकी’ र नेपालको ‘श्रमदान’ जस्ता सामुदायिक सहकार्यका सांस्कृतिक अभ्यासलाई स्मरण गर्दै जलवायु सङ्कट सामना गर्न विश्वव्यापी ऐक्यबद्धता र एकीकृत नेतृत्व आवश्यक रहेको बताए । उनले कोप–३१ सम्मको यात्रामा साझा जोखिमलाई कार्यान्वयनयोग्य जलवायु न्यायमा रूपान्तरण गर्न सामूहिक प्रयास आवश्यक रहेको उल्लेख गरे ।

नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरू जलवायु सङ्कटको अग्रपंक्तिमा छन् : परराष्ट्रमन्त्री खनाल

२० असोज, काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले र विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बाङ्गाबीच द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको छ। विश्व बैंकका अध्यक्षको निमन्त्रणामा प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै अमेरिका पुगेका अर्थमन्त्री डा. वाग्ले र अध्यक्ष बाङ्गा बीच अमेरिकाको वासिङ्टन डी.सी.मा भेटवार्ता भएको हो। 



 भेटघाटका क्रममा अर्थमन्त्री डा. वाग्लेले हालै रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीबाट क्षतिग्रस्त बनेका भौतिक तथा आर्थिक पूर्वाधारको पुनर्निर्माण, वृहत् आर्थिक सुधार र बीमा एवं सामाजिक संरक्षणका लागि करिब एक अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको स्रोत परिचालनबारे छलफल गरे ।



 उक्त अवसरमा विश्व बैंकका अध्यक्ष बाङ्गाले नेपालमा बाढी विपद्बाट भएको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै पुनर्निर्माणका क्षेत्रमा विश्व बैंकले उल्लेख्य सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । नयाँ सरकारले नीतिगत तथा संस्थागत सुधारका लागि चालेका कदमहरूको प्रशंसा गर्दै उनले पूर्वाधारमा लगानी विस्तार र स्वदेशभित्रै रोजगारी सिर्जना गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए ।



 अध्यक्ष बाङ्गाले एसियाली विकास बैंक र अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम लगायतका विकास साझेदारहरूसँग समन्वय गरी नेपालको प्राथमिकताका क्षेत्रमा संयुक्त लगानी विस्तार गर्न विश्व बैंकले नयाँ पहल गर्ने जानकारी दिए । नेपालका लागि विश्व बैंकका राष्ट्रिय निर्देशक डेभिड सिस्लेनका अनुसार विगत तीन दशकको अवधिमा विश्व बैंकका अध्यक्ष र नेपालका अर्थमन्त्रीबीच भएको यो नै पहिलो प्रत्यक्ष द्विपक्षीय भेटवार्ता हो। भेटघाट कार्यक्रममा विश्व बैंकका उपाध्यक्षद्वय जहानस जट र जुनेद अहमद लगायतका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको सहभागिता थियो ।

अर्थमन्त्री वाग्ले र विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बाङ्गा बीच अमेरिकामा भेट

काठमाडौँ, १९ असोजः प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देल औपचारिक भ्रमणका लागि आज बेलायत प्रस्थान गरेका छन् । बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफ सर रोली वाकरको निमन्त्रणामा उनी साताव्यापी औपचारिक भ्रमणका लागि आज त्यसतर्फ प्रस्थान गरेको सैनिक जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले जनाएको छ ।



प्रधान सेनापति सिग्देललाई त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलमा बलाधिकृत रथी प्रदीपजङ्ग केसीले बिदाइ गरे । भ्रमणले सदियौँदेखि रहँदै आएको दुई देशबीचको आपसी सैनिक सम्बन्धमा टेवा पुग्नुका साथै सैनिक कूटनीतिमार्फत नेपालको परराष्ट्र नीतिमा योगदान पुग्ने विश्वास नेपाली सेनाले लिएको निर्देशनालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । उनका अनुपस्थितिमा बलाधिकृत रथी प्रदीपजङ्ग केसीले कायममुकायम प्रधान सेनापतिको कार्यभार सम्हाल्नेछन् ।

प्रधान सेनापति सिग्देल बेलायत प्रस्थान

काठमाडौँ, १९ असोजस्नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घले मलेसियामा नेपाली श्रमिक पठाउने प्रक्रियालाई निश्चित वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थामा सीमित गरी एकाधिकार कायम गर्न खोजिएको भन्दै त्यसलाई रोक्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । सङ्घले आज पत्रकार सम्मेलन गरी मलेसियाको फरेन वर्कर्स सेन्ट्रलाइज्ड म्यानेजमेन्ट सिस्टम (एफडब्ल्युसिएमएस) अन्तर्गत नेपालका सीमित वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थालाई मात्र सूचीकृत गरिएको विषयमा प्रश्न उठाएको हो ।



मलेसियाको एफडब्ल्युसिएमएसमा नेपालका २५ वटा वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थालाई मुख्य र २५० वटा संस्थालाई सहायक संस्थाका रूपमा सूचीकृत गरिएको विषय सार्वजनिक भएपछि छनोट प्रक्रिया, मापदण्ड र पारदर्शितामाथि प्रश्न उठेको छ । यस विषयमा वैदेशिक रोजगार विभागले समेत सूचीकृत २५० संस्थासँग उनीहरू छनोट भएको आधार र प्रक्रियाबारे स्पष्टीकरण मागेको छ ।



सङ्घका अध्यक्ष डिकबहादुर खत्रीले निश्चित व्यवसायी संस्थालाई मात्र सूचीकृत गरेर एकाधिकार कायम गर्न नहुने बताए । “निश्चित व्यवसायी संस्थालाई सूचीकृत गरेर एकाधिकार गर्न पाइँदैन । सूचीकृत संस्थाहरू नै कति पारदर्शी छन् भन्ने प्रश्न छ,” उनले भने । उनले श्रमिकको हकहित संरक्षण गर्दै वैदेशिक रोजगार व्यवसायलाई सम्मानित, व्यवस्थित, मर्यादित र पारदर्शी बनाउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराइएको बताए । अध्यक्ष खत्रीले “आज मलेसियाबाट सुरु भएको एकाधिकारको नजिर भोलि अन्य श्रम गन्तव्यमा पनि दोहोरिन सक्छ ।”

मलेसिया रोजगारीमा सीमित संस्थाको एकाधिकार रोक्न व्यवसायी सङ्घको माग

आरएल श्रमजीवी लण्डन, बेलायत



नेपालमा भदौ १० गते (अगष्ट २६ तारिख) भोटेकोशी आकस्मिक र अकल्पनीय रुप लिएर उर्लियो । शहरका बस्ती बगायो । घर, कार्यालय, स्कूल, कलेज, चौकी, ब्यारेक बगायो, खेत बगायो, पहिचानको नागरिकता, राष्ट्रिय परिचयपत्र, लालपूर्जा, पेन्सन पट्टा बगायो, बस्तीका अनेकौं अनुहार पनि बगायो । समग्रमा नदी छेउका सभ्यता नै बगाएर बगर बनायो । यो प्रलयको कथा लेखी साध्य छैन । म कल्पना मात्रै गर्न सक्छु भोग्ने यस म्यागेजिनका योगेश आदीलाई थाहा छ । म टेलिभिजनका दृश्य हेर्दै यी हरफ लेखिरहेको छु, ट्याटू र प्रेमलाई आधार बनाएर ।



 पानी ओर्लिएपछि हिलोमा केही लासहरु थिए– चिन्नै नसकिने । आफन्तहरु फोटो बोकेर रोइरहेका थिए– ‘मेरो मान्छे यस्तो थियो’ भनेर । त्यही भिडमा एउटी आमाले एउटा हात समातेर चिच्याइन्– ‘यो मेरो छोरोको लास हो !’ प्रहरीले सोध्यो– ‘कसरी चिन्नुभयो ?’ आमाले नाडी देखाइन् । त्यहाँ सानो अक्षरमा खोपिएको थियो– ’आमा’ । त्यसैगरी अर्को छातीमा गुलाफको फूल खोपिएको थियो । एउटी युवतीले त्यो गुलाफ हेरेर भनिन्– ‘यो मैले छानेको डिजाइन हो । उसले भनेको थियो– ‘तिमी फूल जस्तै कोमल छौ भनेर ।’ त्यो दिन भोटेकोशीले सिकायो– कागजको परिचयपत्र पानीले बगाउँछ, छालाको परिचयपत्र बगाउँदैन ।



 गोदना ः हाम्रो आफ्नै मौलिक इतिहास हो । ट्याटू त अंग्रेजी शब्द हो, हाम्रो शब्द त गोदना हो र यो कुनै नयाँ फेसन होइन, हाम्रै पूर्खाको छाला साहित्य हो । नेपालमा ट्याटूको इतिहास खोज्दा पहिला थारु समुदायमा– थारु दिदीबहिनीको गोदना अनिवार्य संस्कार थियो । हात, खुट्टा, घाँटीमा सिकर्मीको औजारले कोटेर गोदना खोपिन्थ्यो । मयूर, घोडा, फूल, बेलबुट्टा बनाइन्थ्यो । बिहे गरेर टाढा जाँदा माइतीको याद त्यही गोदना थियो । पछि मगर, गुरुङ, लिम्बु, तामाङ समुदायमा लाहुरे जाने चलन भयो । लाहुर जाने बेलामा हातमा नाम, गाउँको नाम, ओम, त्रिशूल खोपिन्थ्यो । लडाइँमा मरे पनि लास चिनियोस्– यो फलानो गाउँको फलानो हो भनेर । हिजो नेवार समुदायमा गोदना नखोपेकी चेलीको बिहे नै हुँदैनथ्यो भन्ने चलन थियो । यो शुद्धताको प्रतीक थियो ।



 दलित समुदायमा– बादी, दमाई, सार्की, कामी समुदायका महिलाहरुका हातका गोदना त कला संग्रहालय नै हुन्थे । उनीहरुले आफ्नो दुःख, आफ्नो प्रेम, आफ्नो देवतालाई सियोले लेख्थे । किनकि उनीहरुलाई कागजमा लेख्ने अधिकार थिएन, त्यसैले छालामा लेख्थे । पहिला भनिन्थ्यो– ‘मतवालीले मात्र गोदना खोप्छ ।’ होइन । अहिले गोदना त नेपालीको साझा भाषा साहित्य भएको छ । आज समयसँगै त्यो सोंच बदलिएको छ ।



 नेपाली समाजमा हिजो ट्याटू संस्कृति केही जातिविशेषको मात्रै थियो । आज ट्याटू मतवाली जातिको मात्र होइन । आज ब्राह्मण युवाले हातमा ’ॐ’ खोप्छ । क्षेत्री केटाले छातीमा नेपालको नक्सा र आफ्नो प्यारो नेता वा आफ्नो पार्टीको चुनाव चिह्न खोप्छ । नेवार केटाले पिठ्यूँमा आँखा झ्याल खोप्छ । लिम्बु केटीले हातमा धानको बाला खोप्छिन् । मधेसी युवाले पाखुरामा मिथिला आर्ट खोप्छ । दलित युवाले बाबा साहेब अम्बेडकरको हस्ताक्षर खोप्छ । 



नेपालीहरु विश्वव्यापी भएसँगै ट्याटू संस्कृति पनि मौलाएको छ । प्रेमको निशानी भएको छ । आज ट्याटू जातको होइन, भावनाको भएको छ । कोही आमा–बाबुको नाम खोप्छन्, कोही छोराछोरीको जन्ममिति, कोही प्रेमिकाको लागि गुलाफ, कोही आफैंले भोगेको दुःख बिर्सन बुद्धको आँखा । ट्याटू अब विद्रोह होइन, छालामा लेखिने डायरी भएको छ।



 १९ वर्षको केटाको नाडीमा । आमाले भनिन्– ‘काठमाडौंबाट फर्किएको छोरालाई मैले त गाली गरेकी थिएँ, छाला किन बिगारिस् भनेर ? आज त्यही बिग्रेको छालाले मेरो छोरोको सद्गद् गर्न परिचय फर्कायो । मृत्यु संस्कार गर्दै उसको आत्माको चीर शान्तिको कामना गरियो ।’ २४ वर्षको केटाको छातीमा । प्रेमिकाले भनिन्– ‘उसले मलाई सधैं भन्थ्यो । तिमी गुलाफ जस्तै छौ, काँडा भए पनि सुन्दर छौ । त्यसैले उसले आफ्नो मुटुमाथि मलाई रोपेको थियो । 



त्यो अन्तिम साससम्म उसको याद बाँचिरहने भयो ।’ एउटी बुहारीको औंलामा । लोग्ने कतार जाँदा सुनको औंठी किन्ने पैसा थिएन । त्यसैले ट्याटूको मसीले औंठी खोपिदिएँ– ‘पैसा कमाएर सुनको ल्याउँछु भन्थ्यो, यो बाढी आएको बेला छुट्टीमा आउँदा उसलाई बगायो ।’ सुनको औंठी त आएन, ट्याटूमसीको कहिल्यै नफुकालिने गरी औंठी उसैको निशानी भयो । उसको लास बेपत्ता छ । यस्ता कयौं कहानी छन् ट्याटूका । बगेका कागजको नागरिकता हिलोले मेटायो, तर छालाको नागरिकता मेटिएन ।



 अन्त्यमा, हामी प्रेमपत्र लेख्छौं– च्यातिन्छ । फोटो खिच्छौं– धमिलो हुन्छ । तर सियोले दुखाइ–दुखाइ हजार पटक घोंचेर, त्यो दुखाइ सहेर लेखिएको एउटा गुलाफ, त्यो त चितासम्म सँगै मात्र जान्छ । त्यसैले त ट्याटू प्रेमको सबैभन्दा ठूलो तपस्या हो । वितण्डा मच्चाउने भोटेकोशीले सिकायो– मान्छेको परिचय उसको अनुहारमा होइन, उसको जातमा पनि होइन, उसको अन्तिम पहिचान ट्याटूमा हुने रहेछ । 



मान्छेको परिचय उसले कसलाई कति गहिरो माया ग¥यो भन्ने हो र त्यो माया कहिलेकाहीँ थारु आमाको हातको मयूर भएर, कहिलेकाहीँ गुरुङ लाहुरेको पाखुराको ओम भएर, कहिलेकाहीँ दलित चेलीको घाँटीको फूल भएर, कहिलेकाहीँ भोटेकोशीमा बगेको छातीको गुलाफ भएर बाँचिरहन्छ । घर बग्छ, नाम बग्छ, तर प्रेम बग्दैन । प्रेम त छालाबाट मन मस्तिष्कमा सर्छ ।

ट्याटू र प्रेम

दुबईमा रामको छलाङ : शिक्षा र सीपले सफलता

कल्पना घिमिरे न्यूयोर्क



कहिलेकाहीँ एक सेकेन्डले नै जीवन र मृत्युबीचको दूरी तय गर्ने रहेछ । एक होइन, आधा सेकेन्ड पनि जीवनमा कति महत्व हुनेरहेछ भन्ने कुरा यिनी बा आमाको भोगाइबाट सिक्न सकिन्छ । गत भदौ १० मा रसुवामा आएको बाढीबाट बाँचेर नयाँ जीवन पाएका बेत्रावतीका डंगोल दम्पतीले सायद जीवनको वास्तविक मूल्य सबैभन्दा गहिरोसँग अनुभूति गरेका होलान् । त्यस दिन बाढी आउनु आधा घण्टा अघिदेखि नै बेत्रावती बजारका टोल–टोलमा प्रहरीले माइकिङ गर्दै थियो, ‘टिमुरेबाट ठूलो बाढी आउँदैछ । सबै सुरक्षित स्थानमा जानुहोस् । बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई सुरक्षित स्थानमा लैजानुहोस् ।’



 बाढी आउँदैछ भन्ने सूचना पाए पनि त्यो बाढी यति भयानक होला भनेर बेत्रावतीका ७३ र ७० वर्षीय डंगोल दम्पतीले कल्पनासम्म गरेका थिएनन् । उनले मात्र होइन, त्यहाँका अधिकांश स्थानीयवासीले पनि यस्तो विनाशकारी बाढीको कल्पना गरेका थिएनन् । तर, केही समयमै आएको त्यो ‘हिमसुनामी’ले बेत्रावती बजारलाई सर्लक्कै बगाएर लग्यो । आँखै अगाडि घर, पसल, सम्पत्ति र वर्षौंको मेहनत बाढीको भेलमा हराउँदै गएको त्यो दृश्य सम्झँदा आज पनि उहाँहरुको शरीर सिरिङ्ग हुन्छ ।



 त्यो दिन बाढीको सूचना त आएको थियो, तर त्यसको भयावहता कसैले अनुमान गर्न सकेन । यस्तो अवस्थामा जीवन बचाउनु नै सबैभन्दा ठूलो कुरा रहेछ भन्ने पाठ बेत्रावतीलाई त्यो बाढीले सिकायो । वर्षाको बेला कहिलेकाहीँ खोला बढ्छ भन्ने उनलाई लागेको थियो । स्थानीयवासीले पनि प्रहरीले गरेको माइकिङलाई सामान्य रुपमा लिए । कतिपय युवापुस्ता त बाढी आएको हेर्न भन्दै खोलातिरै लाग्दै थिए । बिहानको चिया खाएपछि छोरा योगेश र नाति सक्षम मर्निङवाकतिर कता लागे, उनलाई थाहै भएन । ‘आमा (श्रीमती) र म घरमै थियौं । आमा खाना पकाउने तयारी गर्दै थिइन् । म भने घर बाहिर बरण्डामा बसेर खोलातिर टोलाइरहेको थिएँ’, उनी त्यो बिहानको दिनचर्या सम्झँदै थिए–



 ‘तरकारी के पकाऊँ ? मासु बनाऊँ है ?’ भन्दै आमा पनि बरण्डामा निस्किइन् । मैले ‘खोला आउँछ भन्दैछन्, के मासु पकाउनु ? बरु छिट्टै गरेर निस्किऔं’ भनें । त्यतिबेला उनीहरुलाई थाहा थिएन केही क्षणमै आफूले वर्षौंदेखि देख्दै आएको त्यो खोला आफ्नो घर, आँगन र सिंगो बेत्रावती बजार नै निल्ने गरी उर्लिएर आउँदैछ भन्ने । नयाँ जीवन पाएर धन्य भएको महसुस गर्दै उनी आफ्नो भोगाइ सुनाउँदै थिए– ‘आमासँग गन्थन गर्दागर्दै माथिबाट खोला मडारिएर कालो मुस्लोसहित आएको देखें । त्यसपछि आत्तिएर ‘छिट्टो बाहिर निस्क’ भन्दै तल झरिहालें । म तल पुगिसक्दा आमा आइपुगेकै थिइनन् । ‘छिट्टो आऊ’ भन्दै चिच्याउँदै म भागेर सडकको पर पुगेछु ।’



 आमा छिट्टो हिँड्न सक्दिनन् । मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेकी बिरामी भएकाले अलिकति छिटो हिँड्दा पनि उनलाई गाह्रो हुन्छ । सडकको अलि पर पुग्दा पनि आमालाई नदेखेपछि फेरि लिन फर्किएँ । हत्तपत्त घिसारिँदै भाग्दै गर्दा खै, कसैले तानेर माथि डाँडातिर पु¥याएछ । त्यतिबेला कसले तानेर माथि निकाल्यो भन्ने पनि सम्झन सकिनँ ।



 ‘आमाको खुट्टामा अलिकतिले मात्र लेदोले भेटेन । हामी सडकको उकालोतिर भागिरहेका थियौं, हाम्रो पछिपछि बाढी आइरहेको थियो । अहिले सम्झँदा पनि डरले जिउ काँप्छ, कहाली लाग्छ । भाग्यले बाँचिएछ भन्ने लाग्छ ।’ बेत्रावती बजारको नजिकै फलाखु खोला छ । अर्को बाढी आएको चाहिँ त्रिशुली खोला भने बजार र मेरो घरबाट पैदल करिब १० मिनेटभन्दा पर छ । त्यो टाढाको खोलाबाट बाढी आएको थियो । त्यति परबाट खोला उर्लेर आउला र सिंगो बजार नै बगाउला भन्ने त मैले सपनामा पनि सोंचेको थिइनँ ।



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><img src="http://backend.vishwanews.com/wp-content/uploads/2026/08/RSS-2-1000x750.jpg" alt="" class="wp-image-91623" width="994" height="745"/><figcaption class="wp-element-caption">भोटेकोशीमा आएको बाढी
रसुवा, १० भदौः 
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण जिल्लाको उत्तरगया गाउँपालिकामा रहेका प्रभावित क्षेत्र । तस्बिर/ रासस</figcaption></figure>



 वर्षौंदेखि आफूले बस्दै आएको सिंगो बजारलाई त्यो भेलले तहसनहस पारिदियो । थुप्रै आफन्तलाई समेत बगाएर लग्यो । भूकम्पले घर भत्किएपछि छोराले बलियो जग हालेर नयाँ घर बनाएको थियो । बेत्रावती बजारको बीचमा रहेको मेरो घरको चारैतिर घडी राखेर छोराले घण्टाघर बनाएको थियो । त्यसैले बजारमा हाम्रो घरलाई सबैले ‘घण्टाघर’ भनेर चिन्थे ।



 त्यो क्षण सम्झँदा पनि मलाई गाह्रो हुन्छ । बाढीको त्यो डरलाग्दो आवाज, धुलोले छ्याप्पै छोपेर मडारिँदै आएको त्यो पहिरोजस्तो भेल, त्यसले के–कति सोरेर लग्यो, हामीले अनुमान गरेको भन्दा पनि बाहिर होला । विपद् यस्तो हुँदो रहेछ कि आँखै अगाडि मान्छे बगिरहेको देख्दा पनि केही गर्न नसकिने रहेछ । हेर्दाहेर्दै राम मन्दिरबाट दर्शन गरेर फर्किरहेका तीन\चार जना महिलालाई बाढीले झ्याप्पै पा¥यो । हामी कति चिच्यायौं, करायौं, तर केही लागेन । बाढीको आवाज यति डरलाग्दो थियो कि मान्छेको चिच्याहटसमेत सुनिँदैनथ्यो ।



 जसोतसो आफ्नो ज्यान त जोगिएको थियो । तर चारैतिर रुवाबासी र कोलाहल थियो । ‘मेरो फलानो बगायो…, मेरो श्रीमती बगायो…, मेरो आमा छैन…, मेरो बच्चा खोइ ?…’ यस्तै आवाजहरु चारैतिरबाट आइरहेका थिए । केहीबेर अघिसम्म आफ्नै घर आँगनमा रहेका मानिसहरु कहाँ पुगे, को बाँचे, को बगे कसैलाई केही थाहा थिएन । केही समयदेखि अमेरिकाको न्यूयोर्कमा बसोवास गर्दै आएका डंगोल दम्पती लामो समयदेखि नेपाल जान पाएका थिएनन् । श्रीमती (गुप्ता माया) मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेकी बिरामी भएकाले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार लामो यात्रा गर्न मिल्दैनथ्यो । त्यसैले लामो समयदेखि नेपालमा रहेका आफन्त र परिवारका सदस्यहरुलाई भेट्नसमेत उनीहरुले पाएका थिएनन् ।



 यसपटक भने चिकित्सकले यात्रा गर्न मिल्ने बताएपछि डंगोल दम्पती छोरा र नातिसँगै नेपाल आएका थिए । नुवाकोट बेत्रावतीकै बासिन्दा भएकाले केही दिन काठमाडौंमा आराम गरेपछि उनीहरु बेत्रावती बजारमा रहेको आफ्नै घरमा समय बिताउने योजनामा थिए । बेत्रावती बजारको रमझम, विभिन्न जात्रा, रमिता र भेटघाटका लागि आउने आफन्तहरुको ओहोरदोहोरले उनीहरुको दिनचर्या रमाइलोसँग बितिरहेको थियो । लामो समयपछि आफ्नै जन्मथलोमा फर्केर परिवार र आफन्तसँग समय बिताउन पाउँदा गद्गद् थिए । तर त्यो खुसी धेरै दिन टिकेन । विनाशकारी बाढीले केही क्षणमै उनीहरुको जीवनको सबैभन्दा ठूलो खुसीलाई अकल्पनीय पीडामा बदलिदियो ।



 ‘अहिले सबैभन्दा अपसोच हामीलाई नै छ । हामीले हाम्रो सम्पूर्ण घर, जग्गा जमिन, परिवारका सदस्य र आफन्तहरु गुमायौं । बेत्रावतीका ५७ जना डंगोल परिवारका सदस्य गुमायौं । सबैथोकले भरिपूर्ण भएको मान्छे पनि छिनभरमै रित्तिने रहेछ । बाढीपछि कहाँ बस्नु, के गर्नु ? मान्छेले आफू बसिरहेको घर नै गुमाइसकेपछि ऊसँग बाँकी केही नरहने रहेछ । निमेशभरमै आफूसँग केही बाँकी थिएन । ‘आपत परेपछि दिमागले काम नगर्ने रहेछ । हामी त बेहोसीजस्तै भएका थियौं । छोरा र नाति कहाँ होलान्, के भयो होला, केही सोच्नै सकेनौं । बाँचेका होलान् भन्ने त एक मनमा पनि आएन ।’



 हामी माथि डाँडामा पुगेपछि छोरा र नातिलाई फोन गरें । दुवैको फोन उठेन । ‘त्यसपछि त झन् धेरै डर लाग्यो’, उनी भन्छिन्, ‘अनेकथरी कुरा खेल्न थाले आफ्नो ज्यान त जोगियो, तर छोरा र नातिको के भयो भन्ने थाहा नहुँदा त्यो समय झन् असह्य भयो ।’ केही समयपछि छोराले फोन गरेर हामी ठीक छौं भनेपछि बल्ल सास आयो ।’ आफू कसरी जोगिने भन्ने चिन्ता गर्नुपर्ने अवस्थामा पनि कतिपय मानिस आफ्ना बहुमूल्य सामान र पैसा निकाल्न घरभित्र पस्दा बेपत्ता भए । त्यसमाथि घटना यति छिटो भयो कि मानिसहरुले सोंच्ने, निर्णय गर्ने र सुरक्षित स्थानमा पुग्ने समय नै पाएनन् ‘मेरी साहिँली बहिनी पनि पैसा र गरगहना झिक्न जाँदा बेपत्ता भइन्’, आमा सुनाउँछिन्– ‘बाढीले घर मात्र बगाएन वर्षौंको मेहनत, परिवारका सम्झना, आफन्तको साथ र आफ्नै थातथलोको एउटा पूरा संसार नै बगाएर लग्यो ।’

बाढीबाट बल्लतल्ल बाँचेका डंगोल दम्पती

जन्मसिद्ध र विदेशी नागरिकता : जिम्बावेका ऐतिहासिक फैसलाहरूबाट के सिक्ने ?

१७ असोज, न्यूयोर्क । हिमालयको आध्यात्मिक दर्शन र पश्चिमी हेभी मेटल संगीतलाई मिलाएर नेपाली–अमेरिकी ब्याण्ड नेपकालीले नयाँ गीत ‘ब्रह्माण्ड’ (ब्रह्माण्ड– द युनिभर्स)को म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गरेको छ । अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित लङ बिचमा आधारित एथनिक मेटल ब्याण्ड नेपकालीले आफ्नो संगीत शैलीलाई ‘स्पिरिचुअल मेटल’ भन्छ । ब्याण्डले आक्रामक गिटार रिफ, जनजातीय ताल, मन्त्रजस्ता स्वर र पूर्वीय परम्परागत बाजालाई हेभी मेटलसँग जोड्ने काम गरेको छ ।



 ‘ब्रह्माण्ड’ गीतको शुरुवातमा गायत्री मन्त्र हुन्छ । संस्कृत श्लोकबाट साधकले मायाको भ्रम र अज्ञानको अन्धकारमा हराएको अवस्था बताउँछ । ब्रह्माण्डको विशालतामा आफूलाई धुलोको कणजस्तै सानो ठान्दै साधक प्रजापति ब्रह्माको शरणमा पुग्छ । गीतको अंग्रेजी कोरसमा साधकले ब्रह्मदेवसँग बाटो देखाउन, दर्शन दिन र मुक्तितर्फ डो¥याउन प्रार्थना गर्छ । आध्यात्मिक खोज, आत्मसमर्पण र सृष्टिकर्ताप्रतिको श्रद्धा गीतको मुख्य भाव हो ।



 गीतको अन्तिम भागमा भगवान् ब्रह्मासँग साधकको संवाद देखिन्छ । साधकको पुकार सुनेपछि ब्रह्माले आशीर्वाद दिँदै पूर्णताका लागि त्रिमूर्तिको आशीर्वाद खोज्न निर्देशन गर्छ । सम्पूर्ण सृष्टिका लागि अनुग्रह र शाश्वत आनन्दको कामना गरेर गीत समाप्त हुन्छ । ब्याण्डका अनुसार ‘ब्रह्माण्ड’ आध्यात्मिक संघर्ष, अज्ञानमा प्रकाशको खोजी र दिव्य ब्रह्माण्डप्रति समर्पणमा केन्द्रित छ । गीतमा हेभी मेटलका गिटार रिफ र ड्रमसँग सितार, तबला र हार्मोनियमजस्ता परम्परागत बाजा प्रयोग गरिएको छ ।



 नेपकालीले गीतमा प्रतिरोध, उपचार, आशा र सशक्तीकरणका विषय समेटेको छ । ऊर्जावान लाइभ प्रस्तुति र सन्देशमूलक संगीतमार्फत ब्याण्ड आफूलाई केवल संगीत समूह होइन अभियानको रुपमा देख्न खोज्छ । पहिले सार्वजनिक भएको नेपकालीको ‘महाकाली’ गीतको इन्जिनियरिङ ग्रामी अवार्डका लागि डेनिस मुडी मनोनित थिए, जबकि भिडियो निर्देशन जेनिश जोशीले गरेका थिए । ब्याण्डका अनुसार त्यो म्युजिक भिडियो ग्रामी २०२५ को श्रेष्ठ म्युजिक भिडियो विधाका लागि विचाराधीन सूचीमा थियो ।



 ‘महाकाली’पछि नेपकालीले ‘ब्रह्माण्ड’ सार्वजनिक ग¥यो । ब्याण्डमा अर्पण कार्की (मुख्य स्वर, हार्मोनियम र ह्यान्ड ड्रम), सन्नी श्रेष्ठ (गिटार र संगीत संयोजन), सेथ हर्नान्डेज (ड्रम), सेजार तिहेरास (बेस), ¥यान्डी टी होलिङ्गर (सितार), साहेब सिंह (तबला) र माइक थापा (दोस्रो गिटार) समावेश छन् ।



 पश्चिमी मेटल संगीत र हिमालयको सांस्कृतिक तथा आध्यात्मिक सम्पदाको मिलनबाट नेपकाली अन्तर्राष्ट्रिय संगीत क्षेत्रमा आफ्नो पहिचान विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । ब्याण्डको गतिविधि र गीतसम्बन्धी थप जानकारी www.nepcalimusic.com मा उपलब्ध छ ।

डायस्पोरा

Vishwa Sandesh Newspaper Inc.

Address

USA:

Nepal:

Contact Information

Email:

Phone: